Lê Xuân Ðình
T?p chí C?ng s?n
S? 17 (185) nam 2009

Khoán ? Vinh Phúc, H?i Phòng, “Khoán 100”, “Khoán 10” dã du?c th?a nh?n là nh?ng d?t phá quan tr?ng trong nông nghi?p, nông thôn tru?c dây. Trong hon 20 nam d?i m?i nông nghi?p Vi?t Nam dã có bu?c phát tri?n r?t can b?n, nhung các d?ng l?c c?a quá trình “c?i trói” du?ng nhu dã c?n. Chua bao gi? vai trò “thúc d?y” và “d?n d?t” c?a chính sách l?i tr? nên c?p thi?t nhu hi?n nay.

Nh?n d?nh v? nh?ng y?u kém v?a qua trong v?n d? nông nghi?p, nông dân, nông thôn, Ngh? quy?t s? 26-NQ/TW, ngày 05-08-2008 c?a Ban ch?p hành Trung uong Ð?ng khóa X dã nêu ra nhi?u nguyên nhân, trong dó có “... co ch?, chính sách phát tri?n các linh v?c này thi?u d?ng b?, thi?u tính d?t phá;...”. Ti?p theo dó trong Van ki?n dã có ba l?n n?a s? d?ng c?m t? này: “...t?o bu?c d?t phá trong dào t?o nhân l?c”; “Phát tri?n nhanh nghiên c?u, chuy?n giao và ?ng d?ng khoa h?c, công ngh?, dào t?o ngu?n nhân l?c, t?o d?t phá d? hi?n d?i hóa nông nghi?p, công nghi?p hóa nông thôn”; “... uu tiên d?u tu ?ng d?ng công ngh? sinh h?c d? ch?n, t?o ra nhi?u gi?ng cây tr?ng, v?t nuôi và quy trình nuôi tr?ng, b?o qu?n, ch? bi?n, t?o d?t phá v? nang su?t, ch?t lu?ng và hi?u qu? s?n xu?t”;

V?y sau hon 20 nam d?i m?i toàn di?n d?t nu?c, li?u chúng ta có th? t?o thêm nh?ng chính sách, ch? truong mang tính d?t phá ti?p theo d? phát tri?n nông nghi?p, nông thôn? Câu h?i dó cung d?ng nghia v?i vi?c tìm ki?m con du?ng di ti?p theo trong kinh t? th? tru?ng d?nh hu?ng xã h?i ch? nghia và h?i nh?p kinh t? qu?c t? cho nông nghi?p, nông dân và nông thôn trong th?i gian t?i b?o d?m phát tri?n nhanh, hi?u qu? và b?n v?ng.

1 - T?i h?n c?a tang tru?ng trong nông nghi?p và nh?ng v?n d? dang d?t ra c?n có gi?i pháp d?t phá

Ngh? quy?t s? 26-NQ/TW dã dánh giá toàn di?n v? th?c tr?ng nông nghi?p, nông dân và nông thôn v?i khái quát chung là: “Sau hon 20 nam th?c hi?n du?ng l?i d?i m?i, du?i s? lãnh d?o c?a Ð?ng, nông nghi?p, nông dân, nông thôn nu?c ta dã d?t du?c thành t?u khá toàn di?n và to l?n”. Hon hai th?p niên d?i m?i qu?n lý kinh t? nông nghi?p, chúng ta dã d?t du?c nhi?u thành t?u trong linh v?c “quan tr?ng hàng d?u” này c?a n?n kinh t? qu?c dân. Trong kh?ng ho?ng v?a qua m?i th?y h?t ý nghia c?a di?u cha ông ta t?ng t?ng k?t: “phi nông b?t ?n”. Ngày nay, nông nghi?p, nông thôn v?n dang có t?i 70% dân s? c? nu?c, là th? tru?ng tiêu dùng trong nu?c d?y ti?m nang chua du?c phát huy h?t; là du d?a d? nâng cao thu nh?p bình quân vì ? nông thôn chi?m 90% s? h? nghèo c? nu?c, chính sách xóa dói, gi?m nghèo hi?u qu? ph?i hu?ng vào nông nghi?p, nông dân và nông thôn...

Nhung nh?ng khuy?t di?m, y?u kém d?i v?i linh v?c này cung không ph?i là ít. Trong ph?n dánh giá t?ng quát c?a Ð? án V?n d? nông nghi?p, nông dân, nông thôn trình H?i ngh? l?n th? b?y Ban Ch?p hành Trung uong khóa X nêu: “... nh?ng thành t?u d?t du?c chua tuong x?ng v?i ti?m nang, l?i th? và chua d?ng d?u gi?a các vùng. Nông nghi?p phát tri?n còn kém b?n v?ng, t?c d? tang tru?ng có xu hu?ng gi?m d?n, s?c c?nh tranh th?p, chua phát huy t?t ngu?n l?c cho phát tri?n s?n xu?t; nghiên c?u, chuy?n giao khoa h?c - công ngh? và dào t?o ngu?n nhân l?c còn h?n ch?. Vi?c chuy?n d?ch co c?u kinh t? và d?i m?i cách th?c s?n xu?t trong nông nghi?p còn ch?m, ph? bi?n v?n là s?n xu?t nh? phân tán; nang su?t, ch?t lu?ng, giá tr? gia tang nhi?u m?t hàng th?p. Công nghi?p, d?ch v? và ngành ngh? phát tri?n ch?m, chua thúc d?y m?nh m? chuy?n d?ch co c?u kinh t? và lao d?ng ? nông thôn. Các hình th?c t? ch?c s?n xu?t ch?m d?i m?i, chua dáp ?ng yêu c?u phát tri?n m?nh s?n xu?t hàng hóa. Nông nghi?p và nông thôn phát tri?n thi?u quy ho?ch, k?t c?u h? t?ng kinh t? - xã h?i còn y?u kém, môi tru?ng ngày càng ô nhi?m; nang l?c thích ?ng, d?i phó v?i thiên tai còn nhi?u h?n ch?. Ð?i s?ng v?t ch?t và tinh th?n c?a ngu?